10+ Cách Giảm Tiếng Ồn Trong Nhà Xưởng Sản Xuất Hiệu Quả
Tiếng ồn trong môi trường công nghiệp không chỉ làm giảm năng suất mà còn là tác nhân hàng đầu gây ra các bệnh nghề nghiệp nguy hiểm, đặc biệt là điếc không thể phục hồi. Để bảo vệ sức khỏe người lao động và tuân thủ pháp luật, doanh nghiệp cần áp dụng cách giảm tiếng ồn trong nhà xưởng sản xuất thông qua các giải pháp kỹ thuật và quản lý nghiêm ngặt. Theo thống kê từ các cơ quan y tế, việc kiểm soát cường độ âm thanh và thời gian tiếp xúc là yếu tố then chốt để ngăn ngừa rủi ro sức khỏe dài hạn.
Tại sao cần xử lý chống ồn nhà xưởng?
Trước khi đi vào giải pháp kỹ thuật, chúng ta cần nhìn thẳng vào cái giá phải trả nếu lơ là việc cách âm, chống ồn:
Rủi ro pháp lý và mức phạt nặng
Tại Việt Nam, các cơ quan chức năng (Bộ Y tế, Sở TN&MT) kiểm soát rất gắt gao vấn đề này.
- QCVN 26:2025/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiếng ồn (giới hạn tối đa 70dBA tại khu vực thông thường từ 6h-21h).
- QCVN 24:2016/BYT: Quy chuẩn về tiếng ồn tại nơi làm việc. Nếu vượt quá 85 dBA trong 8 giờ làm việc, doanh nghiệp buộc phải triển khai các biện pháp cải thiện điều kiện làm việc nhằm giảm thiểu tiếng ồn về mức cho phép.
Lưu ý: Doanh nghiệp có thể bị đình chỉ hoạt động hoặc phạt tiền hàng trăm triệu đồng nếu vi phạm liên tục các quy chuẩn này.
“Bệnh điếc nghề nghiệp” và năng suất lao động
Tiếng ồn tần số cao gây căng thẳng thần kinh, mất tập trung và mệt mỏi. Nghiên cứu chỉ ra rằng năng suất làm việc có thể giảm tới 20-30% trong môi trường quá ồn. Nghiêm trọng hơn là nguy cơ kiện tụng khi công nhân mắc bệnh điếc nghề nghiệp.
Tiêu chuẩn mức độ ồn cho phép trong sản xuất công nghiệp
Việc tuân thủ các giới hạn tiếp xúc tiếng ồn là bắt buộc để đảm bảo an toàn vệ sinh lao động. Quy định hiện hành buộc doanh nghiệp phải thực hiện quan trắc môi trường lao động tổng thể, trong đó gồm việc xác định mức âm liên tục tại nơi làm việc không được vượt quá 85 dBA cho ca làm việc 8 giờ.
Khi cường độ tiếng ồn tăng lên, thời gian tiếp xúc cho phép phải giảm xuống theo nguyên tắc: cứ tăng thêm 5 dBA thì thời gian tiếp xúc giảm đi một nửa. Mức cực đại của tiếng ồn trong bất kỳ thời điểm nào không được vượt quá 115 dBA.
Bảng quy đổi thời gian tiếp xúc cho phép theo cường độ âm:
- 85 dBA: Cho phép tiếp xúc 8 giờ.
- 90 dBA: Cho phép tiếp xúc 4 giờ.
- 95 dBA: Cho phép tiếp xúc 2 giờ.
- 100 dBA: Cho phép tiếp xúc 1 giờ.
- 105 dBA: Cho phép tiếp xúc 30 phút.
- 110 dBA: Cho phép tiếp xúc 15 phút.
- 115 dBA: Tiếp xúc dưới 15 phút.
- Trên 115 dBA: Không được phép tiếp xúc.
Ngoài thời gian tiếp xúc với tiếng ồn cường độ cao, thời gian lao động còn lại trong ngày chỉ được phép làm việc ở môi trường dưới 80 dBA để thính giác có thời gian phục hồi.
Nguyên lý lan truyền âm thanh trong nhà xưởng
Để giảm ồn hiệu quả, bạn không thể cứ “dán mút xốp” là xong. Bạn cần hiểu âm thanh trong nhà xưởng truyền đi theo 2 đường:
- Truyền qua không khí: Tiếng động cơ, tiếng gió rít… lan truyền trực tiếp trong không gian.
- Truyền qua kết cấu: Máy rung lắc làm sàn, tường, khung thép rung theo và phát ra tiếng ồn.
Chiến lược của chúng ta là: Triệt tiêu tại nguồn -> Ngăn chặn đường truyền -> Bảo vệ người nhận.
Giai đoạn 1: Các cách giảm tiếng ồn trong nhà xưởng sản xuất từ nguồn
Đây là phương án rẻ nhất và hiệu quả nhất. Xử lý ngay tại máy móc phát sinh tiếng ồn.
1. Bảo trì và bôi trơn định kỳ
Ma sát là nguyên nhân hàng đầu gây ồn. Một lịch trình bôi trơn dầu mỡ chặt chẽ, thay thế vòng bi mòn và siết chặt các ốc vít lỏng lẻo có thể giảm ngay 3-5 dB mà không tốn chi phí vật liệu.
2. Cân bằng động
Với các thiết bị quay (quạt công nghiệp, motor, máy ly tâm), sự mất cân bằng trục gây ra tiếng ồn khủng khiếp và độ rung vượt mức cho phép. Hãy sử dụng dịch vụ cân bằng động để triệt tiêu rung lắc từ gốc.
3. Thay thế vật liệu va đập
Ở các máng trượt, phễu nạp liệu nơi sản phẩm rơi xuống (đặc biệt là kim loại va vào kim loại):
- Thay thế máng kim loại bằng nhựa kỹ thuật chịu lực hoặc cao su.
- Lót thêm lớp đệm cao su giảm chấn tại điểm rơi.
Giai đoạn 2: Ngăn chặn đường truyền (Cách âm & Tiêu âm)
Nếu không thể can thiệp vào máy móc, ta phải ngăn chặn âm thanh lan ra xung quanh.
4. Sử dụng vật liệu tiêu âm (Hấp thụ âm thanh)
Các bề mặt cứng (bê tông, tôn, kính) làm âm thanh phản xạ qua lại (tiếng vang), khuếch đại tiếng ồn. Giải pháp là ốp vật liệu mềm, xốp để “nuốt” âm thanh.
Bảng so sánh vật liệu tiêu âm phổ biến:
| Vật liệu | Ưu điểm | Nhược điểm | Ứng dụng |
|---|---|---|---|
| Mút trứng (Mút gai) | Giá rẻ, dễ thi công, tiêu âm cao tần tốt. | Dễ cháy, độ bền trung bình. | Phòng máy nhỏ, xưởng may. |
| Bông khoáng (Rockwool) | Chống cháy cực tốt, tiêu âm trầm tốt. | Cần bọc vải/túi khí để tránh bụi ngứa. | Vách ngăn nhà xưởng, mái tôn. |
| Túi khí cách nhiệt | Vừa cách nhiệt, vừa giảm ồn mưa. | Hiệu quả tiêu âm thấp hơn bông. | Dán dưới mái tôn nhà xưởng. |
5. Hệ thống giảm chấn (Chống rung chân máy)
Để xử lý tiếng ồn truyền qua kết cấu, tuyệt đối không để máy tiếp xúc trực tiếp với sàn bê tông.
- Sử dụng lò xo giảm chấn cho máy có tần số rung thấp.
- Sử dụng đệm cao su kỹ thuật cho máy có tần số rung cao.
6. Xây dựng buồng cách âm
Đối với các máy phát ra tiếng ồn cực lớn (máy nén khí, máy phát điện, máy nghiền), giải pháp tốt nhất là “nhốt” chúng lại. Xây dựng các hộp hoặc phòng cách ly riêng biệt bằng vách panel tôn xốp hoặc vách thạch cao nhiều lớp có bông khoáng ở giữa.
7. Bố trí Layout nhà xưởng thông minh
Quy hoạch lại vị trí máy móc. Đặt các máy ồn nhất ra xa khu vực văn phòng hoặc khu vực cần sự tập trung. Sử dụng các kho nguyên liệu như một “bức tường chắn âm” tự nhiên giữa khu sản xuất và khu điều hành.
Giai đoạn 3: Bảo vệ người nhận âm
Khi các biện pháp kỹ thuật vẫn chưa đưa tiếng ồn về mức an toàn tuyệt đối, biện pháp bảo vệ cá nhân (PPE) là bắt buộc.
8. Cabin cách âm cho người vận hành
Thay vì cách âm cả nhà xưởng rộng lớn (tốn kém), hãy xây dựng một cabin nhỏ được cách âm hoàn hảo (kính 2 lớp, vách tiêu âm) để người vận hành ngồi bên trong điều khiển máy.
9. Trang bị nút bịt tai/chụp tai
Cung cấp thiết bị bảo vệ thính giác đạt chuẩn NRR (Noise Reduction Rating).
- Nút tai: Giảm khoảng 20-25 dB.
- Chụp tai (Earmuffs): Giảm khoảng 25-30 dB và bảo vệ tốt hơn.
10. Chế độ làm việc luân phiên
Giảm thời gian tiếp xúc với nguồn ồn. Ví dụ: Thay vì làm 8 tiếng liên tục tại khu vực ồn 90dB, hãy xoay ca để công nhân chỉ làm việc tại đó 4 tiếng.
Quy trình thi công chống ồn nhà xưởng chuyên nghiệp
Một đơn vị xử lý tiếng ồn uy tín sẽ không bao giờ báo giá khi chưa khảo sát. Quy trình chuẩn bao gồm:
- Đo đạc hiện trạng: Tiến hành quan trắc tiếng ồn bằng máy đo chuyên dụng để vẽ bản đồ tiếng ồn (Noise Mapping) và xác định chính xác tần số âm thanh (Trầm hay Cao).
- Phân tích & Lên phương án: Dựa trên tần số ồn để chọn vật liệu (Vật liệu tỷ trọng cao trị tiếng trầm, vật liệu xốp trị tiếng cao).
- Thi công & Giám sát: Đảm bảo kỹ thuật thi công kín khít, không hở âm.
- Nghiệm thu: Đo lại bằng máy để chứng minh hiệu quả giảm ồn thực tế.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Kiểm soát tiếng ồn trong công nghiệp là nhiệm vụ bắt buộc để đảm bảo sức khỏe người lao động và duy trì năng suất bền vững. Việc áp dụng đúng cách giảm tiếng ồn trong nhà xưởng sản xuất thông qua tuân thủ tiêu chuẩn dBA, trang bị bảo hộ và kiểm tra sức khỏe định kỳ sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu tối đa rủi ro bệnh nghề nghiệp. Liên hệ ngay với GPAT Nam Việt để được tư vấn chi tiết về các giải pháp an toàn lao động và huấn luyện chuyên sâu cho doanh nghiệp của bạn.
