
Quan trắc môi trường lao động là gì?
Quan trắc môi trường lao động là hoạt động đo, lấy mẫu, phân tích và đánh giá các yếu tố có hại tại nơi làm việc như vi khí hậu, ánh sáng, tiếng ồn, rung, bụi, hơi khí độc, vi sinh vật, yếu tố tâm sinh lý lao động và Ergonomics. Kết quả quan trắc giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro sức khỏe nghề nghiệp, hoàn thiện hồ sơ vệ sinh lao động và thực hiện trách nhiệm pháp lý với người lao động.
Theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP, hoạt động quan trắc môi trường lao động phải được thực hiện với các yếu tố có hại được liệt kê trong hồ sơ vệ sinh lao động. Doanh nghiệp có thể xem thêm nghĩa vụ quan trắc theo Nghị định 44 để hiểu rõ tần suất, hồ sơ và trách nhiệm báo cáo.
Giải Pháp An Toàn (GPAT Nam Việt) phối hợp triển khai dịch vụ quan trắc môi trường lao động với đơn vị đủ điều kiện đã công bố theo quy định cho nhà máy, xưởng sản xuất, công trường, bệnh viện, phòng thí nghiệm, tòa nhà văn phòng, trường học và các cơ sở có sử dụng lao động tại TPHCM, Bình Dương, Đồng Nai và các khu vực lân cận.
Cần lập kế hoạch quan trắc trong năm nay? Gọi 0977 043 219 để được tư vấn danh mục chỉ tiêu cần đo theo ngành nghề.
Vì sao doanh nghiệp phải quan trắc môi trường lao động?
Các công ty cần quan trắc môi trường lao động để biết chính xác người lao động đang tiếp xúc với những yếu tố nào, mức độ tiếp xúc có vượt giới hạn cho phép hay không và cần cải thiện điều kiện làm việc ra sao.
Kết quả quan trắc giúp doanh nghiệp:
- Hoàn thiện hồ sơ pháp lý về vệ sinh lao động: Báo cáo quan trắc là một phần quan trọng trong hệ thống hồ sơ an toàn, vệ sinh lao động của doanh nghiệp.
- Phát hiện yếu tố có hại tại nơi làm việc: Các yếu tố như tiếng ồn, bụi hô hấp, hơi dung môi, nhiệt độ cao, ánh sáng kém hoặc tư thế lao động không phù hợp có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe người lao động.
- Phòng ngừa bệnh nghề nghiệp: Khi phát hiện chỉ số không đạt, doanh nghiệp có cơ sở để cải thiện thông gió, hút bụi, giảm ồn, bố trí lại vị trí làm việc hoặc trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân.
- Chuẩn bị cho thanh tra, kiểm tra: Nghị định 44/2016/NĐ-CP yêu cầu kết quả quan trắc được lập thành 02 bản: 01 bản gửi cơ sở lao động và 01 bản lưu tại tổ chức thực hiện quan trắc.
- Xây dựng môi trường làm việc an toàn hơn: Khi dữ liệu đo kiểm rõ ràng, doanh nghiệp dễ ra quyết định hơn về cải thiện điều kiện lao động, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp và bố trí công việc phù hợp.
Doanh nghiệp nào cần thực hiện quan trắc môi trường lao động?
Các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có sử dụng lao động và có phát sinh yếu tố có hại tại nơi làm việc cần lập kế hoạch quan trắc môi trường lao động. Căn cứ xây dựng kế hoạch gồm hồ sơ vệ sinh lao động, quy trình sản xuất kinh doanh, số lượng người lao động tại bộ phận có yếu tố có hại và các yếu tố chưa được xác định nhưng có khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe.
Để xác định doanh nghiệp của bạn có thuộc diện bắt buộc hay không, có thể xem thêm hướng dẫn chi tiết về trường hợp bắt buộc phải đo môi trường lao động, đặc biệt nếu cơ sở có nhà xưởng, máy móc, hóa chất, bụi, tiếng ồn, rung, nhiệt độ cao hoặc người lao động làm việc trong điều kiện có yếu tố có hại.
Các nhóm cơ sở thường cần quan trắc gồm:
- Nhà máy dệt may, da giày, gỗ, cơ khí, nhựa, điện tử, thực phẩm.
- Xưởng hàn, cắt, sơn, mài, ép nhựa, gia công kim loại.
- Công trường xây dựng, nhà thầu cơ điện, dự án hạ tầng.
- Bệnh viện, phòng khám, phòng xét nghiệm, phòng thí nghiệm.
- Trường học, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo có phòng thực hành.
- Kho lạnh, kho hóa chất, trạm xử lý nước thải, khu vực phát sinh mùi hoặc hơi khí.
- Tòa nhà văn phòng, ngân hàng, siêu thị, trung tâm thương mại có hệ thống chiếu sáng, thông gió, điều hòa tập trung.
- Cơ sở có lao động làm việc với màn hình, tư thế lặp lại hoặc yêu cầu đánh giá Ergonomics.
Nếu doanh nghiệp chưa biết mình cần đo những chỉ tiêu nào, hãy bắt đầu bằng hồ sơ vệ sinh lao động, sơ đồ mặt bằng, danh sách máy móc, quy trình sản xuất và số lượng lao động từng khu vực.
Các chỉ tiêu quan trắc môi trường lao động thường gặp
Trước khi đo kiểm, doanh nghiệp nên xác định đúng danh mục chỉ tiêu quan trắc dựa trên ngành nghề, quy trình sản xuất, máy móc, hóa chất, số lượng lao động và khu vực có yếu tố có hại.
1. Nhóm vi khí hậu
- Nhiệt độ
- Độ ẩm
- Tốc độ gió
- Bức xạ nhiệt
Nhóm này thường gặp ở xưởng sản xuất, lò hơi, khu vực ép nhựa, xưởng cơ khí, nhà bếp công nghiệp, kho nóng hoặc khu vực làm việc có nguồn nhiệt lớn.
2. Nhóm yếu tố vật lý
- Ánh sáng, độ rọi
- Tiếng ồn chung
- Tiếng ồn theo dải tần
- Rung toàn thân
- Rung cục bộ
- Điện từ trường
- Bức xạ tử ngoại
Nhóm này cần chú ý tại khu vực máy nén khí, máy ép, máy cắt, máy mài, dây chuyền cơ khí, phòng máy, văn phòng làm việc với màn hình và khu vực có thiết bị điện công suất lớn.
3. Nhóm bụi
- Bụi toàn phần
- Bụi hô hấp
- Bụi silic
- Bụi gỗ
- Bụi kim loại
- Bụi mịn PM2.5, PM10 khi có yêu cầu đánh giá chuyên sâu
Nhóm bụi thường phát sinh tại xưởng gỗ, cơ khí, đá, bê tông, xi măng, kho nguyên liệu, khu cắt, mài, chà nhám, đóng gói.
4. Nhóm hóa học
- CO, CO2
- SO2, NO2, H2S, NH3
- Benzen, Toluen, Xylene
- Formaldehyde
- Aceton
- Hơi dung môi hữu cơ
- Hơi acid, hơi kiềm
- Khí độc hoặc hóa chất đặc thù theo ngành
Nhóm hóa học thường gặp trong ngành sơn, in, keo dán, gỗ, nhựa, hóa chất, xử lý nước thải, phòng thí nghiệm và khu vực bảo trì thiết bị.
5. Nhóm vi sinh vật
- Vi sinh vật tổng số trong không khí
- Nấm mốc
- Coliforms
- E.coli
- Tác nhân sinh học đặc thù theo khu vực
Nhóm này thường cần trong ngành thực phẩm, y tế, phòng xét nghiệm, phòng sạch, kho bảo quản, khu vực xử lý rác hoặc nước thải.
6. Nhóm tâm sinh lý lao động và Ergonomics
Các nội dung đánh giá có thể gồm:
- Gánh nặng thể lực
- Gánh nặng thần kinh tâm lý
- Tư thế lao động
- Vị trí lao động
- Gánh nặng nhiệt
- Khả năng chú ý trong công việc kỹ thuật đo
- Rủi ro do thao tác lặp lại hoặc bố trí bàn ghế, màn hình, công cụ không phù hợp
Đối với nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, Nghị định 44/2016/NĐ-CP yêu cầu khi quan trắc phải đánh giá gánh nặng lao động và một số chỉ tiêu tâm sinh lý lao động Ec-gô-nô-my theo quy định.

Quy trình quan trắc môi trường lao động tại GPAT Nam Việt
GPAT Nam Việt triển khai quy trình quan trắc môi trường lao động theo hướng rõ hồ sơ, đúng vị trí đo, đúng thời điểm sản xuất và dễ sử dụng kết quả sau khi bàn giao.
Bước 1: Tiếp nhận thông tin doanh nghiệp
Chuyên viên tiếp nhận:
- Ngành nghề hoạt động
- Địa chỉ cơ sở cần quan trắc
- Số lượng lao động
- Sơ đồ mặt bằng nếu có
- Danh sách khu vực sản xuất
- Danh mục máy móc, hóa chất, nguyên vật liệu
- Hồ sơ vệ sinh lao động hoặc báo cáo quan trắc kỳ trước nếu có
Bước 2: Khảo sát và xác định danh mục chỉ tiêu cần đo
GPAT Nam Việt rà soát khu vực làm việc, quy trình sản xuất, số người tiếp xúc và các nguồn phát sinh yếu tố có hại. Kế hoạch quan trắc được xây dựng dựa trên hồ sơ vệ sinh lao động, quy trình sản xuất và số lượng người lao động làm việc tại bộ phận có yếu tố có hại.
Bước 3: Lập kế hoạch, báo giá và thống nhất lịch đo
Sau khảo sát, doanh nghiệp nhận được:
- Danh mục chỉ tiêu cần đo
- Số lượng mẫu dự kiến
- Vị trí lấy mẫu
- Thời gian thực hiện
- Chi phí dự kiến
- Thành phần hồ sơ bàn giao
Lịch đo được sắp xếp để phản ánh đúng điều kiện làm việc thực tế nhưng hạn chế ảnh hưởng đến sản xuất.
Bước 4: Đo kiểm, lấy mẫu tại hiện trường
Kỹ thuật viên thực hiện đo trong thời gian cơ sở đang sản xuất, kinh doanh. Vị trí lấy mẫu được đặt tại vùng có khả năng ảnh hưởng đến người lao động, phù hợp nguyên tắc quan trắc trong Nghị định 44/2016/NĐ-CP.
Bước 5: Phân tích mẫu và đối chiếu quy chuẩn
Mẫu được phân tích theo phương pháp phù hợp. Kết quả được đối chiếu với giới hạn cho phép tương ứng để xác định chỉ tiêu đạt hoặc không đạt.
Bước 6: Bàn giao báo cáo và khuyến nghị cải thiện
Doanh nghiệp nhận báo cáo kết quả quan trắc môi trường lao động kèm nhận xét, đánh giá và kiến nghị. Nếu chỉ tiêu không đạt, báo cáo cần giúp doanh nghiệp xác định hướng cải thiện như tăng thông gió, lắp hút bụi cục bộ, giảm ồn, điều chỉnh ca làm việc, bổ sung phương tiện bảo vệ cá nhân hoặc tổ chức khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho nhóm lao động liên quan.

Hồ sơ doanh nghiệp nhận được sau quan trắc
Doanh nghiệp có thể xem chi tiết thành phần hồ sơ sau quan trắc để biết cần chuẩn bị, lưu trữ và xuất trình những giấy tờ nào khi có thanh tra, kiểm tra. Bộ hồ sơ thường gồm:
- Kế hoạch quan trắc môi trường lao động.
- Biên bản khảo sát hoặc danh mục vị trí đo.
- Kết quả đo, lấy mẫu và phân tích.
- Bảng đối chiếu giới hạn cho phép.
- Báo cáo kết quả quan trắc môi trường lao động.
- Nhận xét và kiến nghị cải thiện điều kiện lao động.
- Hồ sơ năng lực đơn vị thực hiện khi doanh nghiệp cần lưu kèm.
- Hóa đơn, hợp đồng, biên bản nghiệm thu theo thỏa thuận.
Theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP, kết quả quan trắc được lập thành 02 bản: 01 bản gửi cơ sở lao động đã ký hợp đồng và 01 bản lưu tại tổ chức thực hiện quan trắc.
Khi kết quả quan trắc không đạt, doanh nghiệp cần làm gì?
Nếu kết quả quan trắc môi trường lao động không bảo đảm, cơ sở lao động cần triển khai biện pháp cải thiện điều kiện lao động, giảm yếu tố có hại, phòng chống bệnh nghề nghiệp, tổ chức khám sức khỏe phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp cho người lao động ở vị trí có môi trường không bảo đảm và thực hiện bồi dưỡng bằng hiện vật theo quy định nếu thuộc trường hợp áp dụng.
Một số hướng xử lý thường gặp:
Vấn đề phát hiện | Hướng cải thiện thường dùng |
|---|---|
Tiếng ồn vượt ngưỡng | Che chắn nguồn ồn, bảo trì máy, bố trí vách cách âm, cấp nút tai hoặc chụp tai chống ồn |
Bụi cao | Lắp hút bụi cục bộ, vệ sinh công nghiệp, che chắn khu phát sinh bụi, cấp khẩu trang phù hợp |
Hơi dung môi cao | Tăng thông gió, thay hóa chất ít độc hơn, đóng kín nguồn bay hơi, cấp mặt nạ lọc hơi hữu cơ |
Ánh sáng không đạt | Bổ sung đèn, bố trí lại vị trí làm việc, vệ sinh máng đèn, đo lại sau cải thiện |
Nhiệt độ hoặc bức xạ nhiệt cao | Tăng thông gió, cách nhiệt nguồn nóng, bố trí nghỉ giữa ca, cấp nước uống |
Tư thế lao động không phù hợp | Điều chỉnh bàn ghế, chiều cao thao tác, xoay vòng công việc, cải tiến công cụ cầm tay |
Chi phí quan trắc môi trường lao động được tính như thế nào?
Chi phí quan trắc môi trường lao động không nên tính theo một mức cố định cho mọi doanh nghiệp. Chi phí phụ thuộc vào:
- Ngành nghề sản xuất.
- Số lượng khu vực cần đo.
- Số lượng vị trí lấy mẫu.
- Danh mục chỉ tiêu cần phân tích.
- Số ca sản xuất cần đánh giá.
- Địa điểm cơ sở.
- Yêu cầu tiến độ bàn giao hồ sơ.
- Hồ sơ pháp lý hoặc báo cáo cũ đã có hay chưa.
Để nhận báo giá sát thực tế, doanh nghiệp nên gửi sơ đồ mặt bằng, số lao động từng khu vực, ngành nghề sản xuất và báo cáo quan trắc gần nhất nếu có.
Vì sao nên chọn GPAT Nam Việt trong quan trắc môi trường lao động?
1. Tập trung vào hồ sơ pháp lý và tính ứng dụng thực tế
GPAT Nam Việt không chỉ bàn giao số liệu đo, mà giúp cho các đơn vị kịnh doanh hiểu khu vực nào đạt, khu vực nào chưa đạt, yếu tố nào cần kiểm soát và nên cải thiện theo thứ tự ưu tiên nào.
2. Có kinh nghiệm với nhiều loại hình cơ sở
Chúng tôi đã có kinh nghiệm làm việc tại các khu công nghiệp, gồm nhóm cơ khí, khí nén công nghiệp và doanh nghiệp có nhiều lao động làm việc với màn hình.
3. Tư vấn đúng danh mục chỉ tiêu
Mỗi ngành có yếu tố rủi ro khác nhau. Xưởng gỗ thường cần chú ý bụi gỗ, tiếng ồn, dung môi keo sơn. Xưởng cơ khí thường cần tiếng ồn, rung, bụi kim loại, ánh sáng. Văn phòng thường cần ánh sáng, vi khí hậu, Ergonomics và điện từ trường nếu có yêu cầu.
4. Hỗ trợ sau khi có kết quả
Khi có mẫu không đạt, GPAT Nam Việt tư vấn hướng xử lý để doanh nghiệp có cơ sở cải thiện điều kiện lao động, phòng ngừa bệnh nghề nghiệp và hoàn thiện hồ sơ.
Khu vực GPAT Nam Việt nhận quan trắc
GPAT Nam Việt nhận quan trắc môi trường lao động tại:
- TPHCM: khu công nghiệp, cụm công nghiệp, nhà máy, văn phòng, bệnh viện, phòng thí nghiệm, kho vận.
- Bình Dương: Thuận An, Dĩ An, Tân Uyên, Bến Cát, Thủ Dầu Một và các khu công nghiệp.
- Đồng Nai: Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom và khu vực sản xuất lân cận.
- Long An: Đức Hòa, Bến Lức, Cần Giuộc và các cụm công nghiệp.
- Tây Ninh, Bà Rịa – Vũng Tàu và các tỉnh miền Nam theo lịch khảo sát phù hợp.
Các khu vực thường thực hiện gồm nhà máy, kho xưởng, văn phòng, công trường, phòng thí nghiệm, cơ sở y tế, trường học, trung tâm thương mại và các cơ sở dịch vụ có sử dụng lao động.

Câu hỏi thường gặp về quan trắc môi trường lao động
Liên hệ dịch vụ quan trắc môi trường lao động
Nếu đơn vị chưa biết cần đo chỉ tiêu nào, nên bắt đầu bằng việc gửi thông tin ngành nghề, khu vực làm việc, quy trình sản xuất và số lượng lao động. Giải Pháp An Toàn (GPAT Nam Việt) sẽ hỗ trợ rà soát ban đầu, tư vấn danh mục chỉ tiêu, điều phối lịch khảo sát và phối hợp tổ chức quan trắc đủ điều kiện để thực hiện đo, lấy mẫu, phân tích và lập báo cáo.
GPAT Nam Việt
Hotline: 0977 043 219
Email: info@giaiphapantoan.com
Địa chỉ: Lầu 3, 230 Đại Lộ Bình Dương, Phường Phú Lợi, TPHCM
Gửi thông tin cơ sở của bạn hôm nay để nhận kế hoạch quan trắc môi trường lao động đúng ngành nghề, đúng vị trí đo và đúng hồ sơ pháp lý.
