Danh sách 5 nhóm đối tượng bắt buộc phải thực hiện QTMTLĐ (Bạn có thuộc nhóm này?)
Rất nhiều chủ doanh nghiệp và cán bộ nhân sự vẫn lầm tưởng rằng: “Chỉ những nhà máy sản xuất khói bụi, ồn ào mới cần quan trắc môi trường lao động, còn văn phòng hay kho bãi thì không cần”. Đây là một sự hiểu lầm tai hại có thể khiến doanh nghiệp bị xử phạt hành chính từ 40.000.000 – 80.000.000 đồng. trong các đợt thanh tra của Sở Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc Sở Y tế.
Vậy chính xác đối tượng phải quan trắc môi trường lao động gồm những ai? Quy định pháp luật năm 2025 có gì thay đổi? Bài viết này sẽ giúp bạn rà soát lại nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp mình chỉ trong 5 phút.
Căn cứ pháp lý mới nhất về quan trắc môi trường lao động
Trước khi đi vào chi tiết, doanh nghiệp cần nắm vững các văn bản pháp luật quy định về vấn đề quan trắc môi trường lao động tại nơi làm việc để có cơ sở giải trình khi tiếp đoàn thanh tra:
- Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13: Quy định nền tảng về trách nhiệm của người sử dụng lao động.
- Nghị định 44/2016/NĐ-CP: Quy định chi tiết một số điều của Luật an toàn, vệ sinh lao động, hoạt động kiểm định kỹ thuật an toàn lao động, huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động và quan trắc môi trường lao động.
- Thông tư 19/2016/TT-BYT: Hướng dẫn quản lý vệ sinh lao động và sức khỏe người lao động.
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP: Quy định mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH.
Những đối tượng phải quan trắc môi trường lao động
Theo Khoản 2 Điều 18 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và Nghị định 44/2016/NĐ-CP, quy định chi tiết về việc đo kiểm môi trường làm việc doanh nghiệp nào phải làm bao gồm:
“Mọi cơ sở sản xuất, kinh doanh có sử dụng người lao động, không phân biệt quy mô, ngành nghề.” Cụ thể 5 nhóm đối tượng bắt buộc phải thực hiện QTMTLĐ bao gồm:
- Doanh nghiệp sản xuất: Nhà máy, xí nghiệp, công ty, hợp tác xã sản xuất kinh doanh, công xưởng (dệt may, cơ khí, hóa chất, xây dựng…). Đây là nhóm đối tượng rõ ràng nhất, thường xuyên phát sinh các yếu tố độc hại như tiếng ồn, bụi, hóa chất, nhiệt độ cao.
- Cơ quan hành chính, sự nghiệp, đoàn thể. Đây là nhóm thường bị bỏ sót. Bắt buộc quan trắc các yếu tố “Ergonomics văn phòng” như vi khí hậu (nhiệt độ, độ ẩm), ánh sáng, và các chỉ số không khí trong phòng kín (VD: CO2).
- Cơ sở giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, y tế: Bệnh viện, trường học, viện nghiên cứu. Bắt buộc quan trắc các yếu tố vi sinh vật, hóa chất (khử trùng), bức xạ (X-quang), và các yếu tố tâm sinh lý.
- Cơ sở dịch vụ, thương mại, du lịch, vui chơi giải trí: Siêu thị, nhà hàng, khách sạn, văn phòng làm việc. Thường phải quan trắc các yếu tố như vi khí hậu (máy lạnh), ánh sáng, tiếng ồn (từ thiết bị hoặc khách hàng), và ergonomics (tư thế làm việc).
- Tất cả các đơn vị, tổ chức khác có phát sinh yếu tố có hại cho người lao động theo quy định.
Lưu ý quan trọng: Luật không phân biệt quy mô (lớn/nhỏ) hay hình thức sở hữu (nhà nước/tư nhân). Miễn là cơ sở có người lao động làm việc và tồn tại các yếu tố có hại (bụi, ồn, hóa chất, vi khí hậu, tâm sinh lý…) thì đều phải thực hiện.
Điều này có nghĩa là doanh nghiệp cần rà soát danh mục các yếu tố cần kiểm tra trong quan trắc môi trường lao động, nếu doanh nghiệp của bạn có phát sinh các yếu tố có hại sau đây, bạn BẮT BUỘC phải thực hiện đo kiểm:
- Yếu tố vi khí hậu: Nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió, bức xạ nhiệt.
- Yếu tố vật lý: Ánh sáng, tiếng ồn, độ rung, điện từ trường, phóng xạ…
- Yếu tố bụi: Bụi toàn phần, bụi hô hấp, bụi bông, bụi silic…
- Yếu tố hóa học: Các loại hơi khí độc, hóa chất sử dụng trong quá trình làm việc (Dung môi, Axit, Chì, Benzen…).
- Yếu tố tâm sinh lý & Ergonomics: Tư thế lao động, gánh nặng thể lực, căng thẳng thần kinh (thường gặp ở dây chuyền lắp ráp hoặc nhân viên văn phòng), hội chứng nhà kín (Sick Building Syndrome – SBS).
- Yếu tố vi sinh vật: Vi khuẩn, nấm mốc, virus (thường gặp trong bệnh viện, chế biến thực phẩm).
Tần suất thực hiện quan trắc: 1 lần hay định kỳ?
Việc quan trắc không phải “làm một lần cho xong”. Theo quy định tại Điều 18 Luật An toàn, vệ sinh lao động:
- Tần suất: Thực hiện quan trắc môi trường lao động ít nhất 01 lần/năm.
- Thời điểm: Nên thực hiện khi cơ sở đang hoạt động sản xuất bình thường (đầy tải) để kết quả phản ánh đúng thực tế nhất.
- Trường hợp bổ sung: Phải quan trắc lại khi có sự thay đổi về quy trình công nghệ, cải tạo nhà xưởng, hoặc khi có yêu cầu của cơ quan thanh tra.
Quy trình thực hiện quan trắc môi trường chuẩn pháp luật
Để hồ sơ quan trắc có giá trị pháp lý (không bị bác bỏ khi thanh tra), quy trình phải được thực hiện bởi đơn vị có chức năng (Đủ điều kiện quan trắc môi trường lao động do Sở Y tế công bố).
- Khảo sát thực tế: Xác định số lượng điểm đo, vị trí đo và các yếu tố cần đo.
- Lập kế hoạch & Báo giá: Thống nhất chi phí và thời gian.
- Tiến hành đo đạc tại hiện trường: Sử dụng máy móc chuyên dụng để lấy mẫu.
- Phân tích mẫu: Các mẫu cần phân tích sâu sẽ được đưa về Phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO 17025.
- Báo cáo & Kiến nghị: Trả kết quả đo đạc được tổng hợp chi tiết trong mẫu báo cáo quan trắc môi trường lao động chuẩn quy định và tư vấn giải pháp khắc phục nếu chỉ số vượt mức cho phép.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Nắm vững quy định về đối tượng phải quan trắc môi trường lao động và các nguồn thải là trách nhiệm pháp lý tối quan trọng của mọi doanh nghiệp sản xuất. Việc thực hiện nghiêm túc hoạt động này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các rủi ro xử phạt mà còn khẳng định uy tín thương hiệu trong xu hướng phát triển xanh.Nếu doanh nghiệp của bạn đang cần tư vấn chi tiết về quy trình, hồ sơ hoặc dịch vụ quan trắc đạt chuẩn, hãy liên hệ ngay với GPAT Nam Việt. Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn xây dựng giải pháp quản lý môi trường toàn diện và tối ưu chi phí nhất.
